AA
A
zapisz się do newslettera: 

Projekt nowelizacji ustawy o prokuraturze – opinia HFPC

Trwają prace nad nowelizacją ustawy o prokuraturze. Projekt zmian przewiduje m.in. zniesienie odrębnej prokuratury wojskowej oraz wprowadzenie uprawnienia dla Rządu do przyjmowania corocznych „zasadniczych kierunków polityki karnej”. W ocenie HFPC prace nad niniejszym projektem ustawy o zmianie ustawy o prokuraturze powinny zostać zaniechane.
Projekt przyznaje Radzie Ministrów uprawnienia do przyjmowania „zasadniczych kierunków polityki karnej”, w których określone zostaną „bieżące problemy ścigania przestępstw, przepisy prawa, których stosowanie uznaje za szczególnie istotne dla realizacji polityki karnej oraz poszanowania praw i wolności człowieka i obywatela, a także przepisy prawa karnego, których stosowanie wymaga oceny.”

„Oceniamy negatywnie takie rozwiązanie” – mówi Barbara Grabowska, prawniczka HFPC. „Projektowany przepis nie definiuje jaką formę prawną posiadać będą „zasadnicze kierunki polityki karnej”. Nie mają mocy wiążącej, a są jedynie dokumentem politycznym lub programowym rządu. Sytuacja, w której działalność prokuratury miałaby być projektowana przy pomocy dokumentu politycznego stoi w rażącej sprzeczności z generalną zasadą niezależności prokuratury.” – tłumaczy Barbara Grabowska.

W projekcie zaproponowano zdefiniowanie poszczególnych typów instrumentów nadzoru takich jak np. zarządzenia, wytyczne i polecenia. Przy czym polecenia będą mogły dotyczyć istoty prowadzonych spraw tj. podjęcia określonych czynności dowodowych w konkretnej sprawie oraz terminów wykonania czynności procesowych.

Nie wprowadzono jednak mechanizmów, które przeciwdziałałyby przypadkom  odbierania prokuratorom prowadzonych spraw i przekazywanie ich do innych jednostek prokuratury. Jednym z głośniejszych przykładów takiej sytuacji jest postępowanie w sprawie domniemanych więzień CIA na terenie Polski. Postępowanie po ponad trzech latach prowadzenia (od sierpnia 2008 r.) przez Prokuraturę Apelacyjną w Warszawie zostanie przekazane Prokuraturze Apelacyjnej w Krakowie, bez wskazania jakichkolwiek motywów takiego przeniesienia.

Projekt przewiduje zniesienie odrębnych wojskowych jednostek organizacyjnych prokuratury oraz utworzenie nowej kategorii prokuratorów – prokuratorów wojskowych. W świetle projektu byliby to prokuratorzy będący oficerami i wykonujący czynności prokuratury w sprawach należących do zakresu działania sądów wojskowych lub innych organów wojskowych, oraz w stosunku do żołnierzy. Jednak Prokurator Generalny zostałby całkowicie pozbawiony wpływu na powoływanie prokuratorów wojskowych, wyznaczałby ich Minister Obrony Narodowej na wniosek Naczelnego Prokuratora Wojskowego. Trudno w takich warunkach mówić o zlikwidowaniu wojskowych jednostek prokuratury, a raczej jak wskazał Związek Zawodowy Prokuratorów i Pracowników Prokuratury RP, o „wtłoczeniu” tych jednostek do jednostek powszechnych prokuratury przy zachowaniu większości odrębności związanych z ich funkcjonowaniem.

Projekt reguluje również kwestię tego, czy prokurator może pełnić inne funkcje publiczne. W świetle projektowanej regulacji, sytuacja np. mianowania do pełnienia funkcji publicznej wiązać się będzie z obligatoryjnym zrzeczeniem się przez prokuratora (także prokuratora w stanie spoczynku) swojego stanowiska. Nowością jest jednak dodanie ust. 2a, który umożliwia powrót na poprzednio zajmowane stanowisko z jednoczesnym przejściem w stan spoczynku. Zdaniem HFPC takie rozwiązanie należy ocenić pozytywnie, głównie z tego względu, że poprzednia regulacja i wynikająca z niej interpretacja Sądu Najwyższego mogła prowadzić do sprzeczności z Konstytucją, jak i do naruszenia postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka związanych z prawem do wolnych wyborów.

Nowelizacja przewiduje również zmiany w zakresie postępowania dyscyplinarnego prokuratorów. Projekt przewiduje przyznanie istotnych uprawnień Ministrowi Sprawiedliwości, m.in. w zakresie inicjowania postępowań dyscyplinarnych. „Niestety projekt nowelizacji ustawy o prokuraturze nie odpowiada na większość przedstawianych dotychczas postulatów, takich jak np. zniesienie niejawności postępowania dyscyplinarnego prokuratorów.” – mówi Barbara Grabowska (więcej informacji na ten temat dostępnych jest tutaj).

Opinia HFPC dotycząca nowelizacji ustawy o prokuraturze dostępna jest tutaj.


Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej jak je wyłączyć.