AA
A
zapisz się do newslettera: 

Informacja przetworzona a konstytucyjne prawo do informacji o działalności organów publicznych

HFPC oraz Sieć Obywatelska Watchdog Polska złożyły wspólną opinię przyjaciela sądu do Trybunału Konstytucyjnego. Sprawa dotyczy zbadania konstytucyjności zawartego w ustawie o dostępie do informacji publicznej wymogu, że informację przetworzoną można uzyskać w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

We wspólnej opinii przedstawione zostały międzynarodowe standardy oraz akty prawa istotne z perspektywy instytucji informacji przetworzonej (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej). Przytoczono m.in. unijne Rozporządzenie w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji. Wprawdzie nie przewiduje ono szczególnej kategorii „informacji przetworzonej”, ale stwierdza, że instytucje unijne, w przypadku wniosków odnoszących się do bardzo długich dokumentów lub bardzo dużej liczby dokumentów, mogą nieformalnie porozumiewać się z wnioskodawcą w celu znalezienia optymalnego sposobu rozpatrzenia wniosku. „Taka możliwość porozumienia w zakresie sposobu realizacji wniosku niewątpliwie zwiększa skuteczność i sprawność realizacji prawa do uzyskania informacji posiadanych przez instytucje unijne” – stwierdza mec. Katarzyna Wiśniewska, prawniczka HFPC.

Oprócz przytoczenia międzynarodowych standardów, HFPC i Sieć Obywatelska Watchdog Polska dokonały również porównania rozwiązań legislacyjnych z wybranych państw. W ramach tej części opinii organizacje przeanalizowały np. obowiązującą w Republice Południowej Afryki ustawę o promowaniu dostępu do informacji. Prawo to, zapewniające zasadniczo szeroki dostęp do informacji publicznej, przewiduje, że urzędnik może odmówić dostępu do informacji tylko w szczególnych sytuacjach, np. jeżeli praca włożona w realizację wniosku nieproporcjonalnie wykorzystywałaby zasoby organu lub jeżeli wniosek o udzielenie dostępu ma charakter ostentacyjnie nieracjonalny. „W tym przypadku ustawodawca w RPA zabezpieczył interesy jednostek. Nawet w takich wyjątkowych okolicznościach należy udzielić informacji, o ile interes publiczny w jej ujawnieniu przeważa nad negatywnymi konsekwencjami lub jeżeli udzielenie takiej informacji ujawni dowody jawnego łamania prawa” – stwierdza Michał Kopczyński, prawnik HFPC.

W opinii przyjaciela sądu wskazane zostało jak pojęcie informacji przetworzonej rozumiane jest w doktrynie i orzecznictwie. Zwrócono uwagę, że w praktyce jest to pojęcie rozumiane szeroko, co stoi w sprzeczności z intencją ustawodawcy. „Instytucja informacji przetworzonej była projektowana po to, aby umożliwić dostęp do informacji jeszcze nieistniejącej, ale która może być przygotowana specjalnie dla wnioskującego wskutek podjęcia intelektualnej pracy przez podmiot zobowiązany. Obecnie jednak sądy administracyjne często uznają, że nie tylko konieczność podjęcia działań intelektualnych w celu wytworzenia nowej informacji może świadczyć o „przetworzeniu”, ale także np. objętość wniosku albo pracochłonność w jego ewentualnej realizacji” – wskazuje Bartosz Wilk, członek zarządu Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska.

„Obserwujemy, że zbyt szerokie pojmowanie «informacji przetworzonej» jest obecnie jednym z największych problemów prawa do informacji” – dodaje Bartosz Wilk. Problem wynika z tego, że udostępnienie informacji przetworzonej jest możliwe tylko wtedy, gdy zostanie spełniona przesłanka „szczególnej istotności dla interesu publicznego”. Ta zaś jest rozumiana przez sądy bardzo wąsko, co oznacza, że w praktyce jest niemal niemożliwe jej wykazanie, czego dowodzi sprawa przed sądami administracyjnymi, leżąca u podstaw wniesionej do Trybunału skargi konstytucyjnej.

W przedłożonym Trybunałowi Konstytucyjnemu dokumencie wskazaliśmy na zagrożenia dla realizacji konstytucyjnego prawa do informacji, wynikające z praktyki stosowania instytucji informacji przetworzonej.

Opinia przyjaciela sądu dostępna jest tutaj.


Nasza strona internetowa używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celach statystycznych, reklamowych oraz funkcjonalnych. Dzięki nim możemy indywidualnie dostosować stronę do twoich potrzeb. Każdy może zaakceptować pliki cookies albo ma możliwość wyłączenia ich w przeglądarce, dzięki czemu nie będą zbierane żadne informacje. Dowiedz się więcej jak je wyłączyć.